स्वातंत्र्याच्या ७९ वर्षांनंतरही रस्ता नाही: मेंगडेवाडी ग्रामस्थांचा तलावाच्या पाण्यातून जीवघेणा प्रवास; आता ‘रास्ता रोको’चा इशारा
पाटोदा (प्रतिनिधी): बीड जिल्ह्यातील पाटोदा तालुक्यातील वाघिरा ग्रामपंचायत अंतर्गत येणारे मेंगडेवाडी हे गाव स्वातंत्र्याची ७९ वर्षे पूर्ण झाल्यानंतरही आजही डांबरी रस्त्यासारख्या मूलभूत सुविधेपासून वंचित आहे. सुमारे ९०० लोकसंख्या असलेल्या या गावातील रहिवाशांना, विशेषतः पावसाळ्यात, दररोज तलावाच्या सांडव्यातून जीव धोक्यात घालून प्रवास करावा लागतो. लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासनाच्या सततच्या दुर्लक्षामुळे संतप्त झालेल्या ग्रामस्थांनी आता राष्ट्रीय महामार्गावर मोठे रास्ता रोको आंदोलन करण्याचा थेट इशारा दिला आहे.
रस्त्याअभावी दळणवळण ठप्प
मेंगडेवाडी हे गाव पाटोदा शहरापासून अगदी जवळ असले तरी, ते अहमदपूर-अहिल्यानगर राष्ट्रीय महामार्गापासून केवळ ७ किलोमीटर अंतरावर आहे. मात्र, याच ७ किलोमीटरच्या पट्ट्यात डांबरी रस्ता (पक्का रस्ता) नसल्यामुळे गावकऱ्यांना मागील सात दशकांपासून प्रचंड हाल सोसावे लागत आहेत.
- बीड जिल्ह्यातील पाटोदा तालुका, मेंगडेवाडी गाव (वाघिरा ग्रामपंचायत अंतर्गत) येते. स्वातंत्र्यानंतरही डांबरी रस्ता नाही (७९ वर्षांपासून (स्वातंत्र्य मिळाल्यापासून).रस्ता नसल्यामुळे एस.टी. बससेवा गावात पोहोचू शकत नाही, ज्यामुळे दळणवळण पूर्णपणे ठप्प झाले आहे.
आरोग्य आणि शिक्षणावर थेट परिणाम
रस्त्याच्या अभावामुळे गावकऱ्यांचे दैनंदिन जीवन, आरोग्य सेवा आणि विद्यार्थ्यांचे शिक्षण धोक्यात आले आहे. ग्रामस्थ विष्णु बांगर, मल्हारी आरगुडे, रामेश्वर शिंदे यांच्यासह अनेकांनी आपली व्यथा मांडली आहे.
पावसाळ्यात जीव धोक्यात घालणारा प्रवास
मेंगडेवाडी आणि वाघिरा या मुख्य रस्त्याची मागणी अनेक वर्षांपासून प्रलंबित आहे. दरवर्षी पावसाळ्यात गावाजवळच्या तलावाच्या सांडव्यातून पाण्याचा प्रवाह सुरू होतो.
- आरोग्य आणि बाजारहाट: दुधाची विक्री, दैनंदिन बाजारहाट आणि अचानक उद्भवलेल्या वैद्यकीय आणीबाणी (Medical Emergency) प्रसंगी दवाखान्यात पोहोचणे हे जीवघेणे आव्हान ठरते.
- विद्यार्थ्यांचे भविष्य धोक्यात: गावात केवळ पहिली ते चौथीपर्यंत शाळा आहे. पुढील शिक्षणासाठी (पाचवीपासून पुढे) विद्यार्थ्यांना वाघिरा, लिंबागणेश किंवा भायाळा या ठिकाणी जावे लागते. पालकांना दररोज आपल्या मुलांना सांडव्याच्या पाण्यातून त्यांच्या जीवाची बाजी लावून शाळेत पाठवावे लागत आहे.
गावकऱ्यांची आंदोलनाची परंपरा आणि प्रशासनाचे ‘गाजर’
रस्त्याच्या मागणीसाठी मेंगडेवाडी ग्रामस्थांनी वेळोवेळी लोकशाही मार्गाने आवाज उठवला आहे. मात्र, प्रत्येक वेळी आश्वासनांशिवाय काहीही मिळाले नाही.
सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. गणेश ढवळे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, “रस्त्यासाठी गावकऱ्यांनी यापूर्वी जलसमाधी आंदोलन आणि रास्ता रोको आंदोलन देखील केले आहे. मात्र, लोकप्रतिनिधींकडून प्रत्येक वेळी फक्त आश्वासनांचे ‘गाजर’ दाखवले गेले आणि प्रत्यक्ष रस्त्याचे काम काही झाले नाही. यामुळे ग्रामस्थांमध्ये प्रशासनाविरोधात तीव्र संतापाची भावना आहे.”
प्रशासनाला अंतिम इशारा
ग्रामस्थांच्या वतीने डॉ. गणेश ढवळे यांनी प्रशासनाला आणि लोकप्रतिनिधींना स्पष्ट इशारा दिला आहे: “जर लवकरच रस्त्याचे काम सुरू झाले नाही, तर ९०० लोकसंख्या असलेले सर्व ग्रामस्थ संघटित होऊन राष्ट्रीय महामार्गावर मोठे रास्ता रोको आंदोलन करतील. यामुळे होणाऱ्या गैरसोयीसाठी संपूर्णतः प्रशासन जबाबदार राहील.”
ग्रामस्थांच्या मूलभूत हक्काकडे इतक्या वर्षांपासून झालेले अक्षम्य दुर्लक्ष, हा लोकशाही व्यवस्थेवरील प्रश्नचिन्ह आहे, असे मत अनेक ज्येष्ठ नागरिकांनी व्यक्त केले आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्र. मेंगडेवाडी गावातील नेमकी समस्या काय आहे?
उ. देशाला स्वातंत्र्य मिळून ७९ वर्षे झाली तरीही गावात डांबरी रस्ता नाही. पावसात गावकऱ्यांना तलावाच्या सांडव्यातून धोकादायक प्रवास करावा लागतो.
प्र. रस्ता नसल्यामुळे गावकऱ्यांना कोणत्या अडचणींचा सामना करावा लागतो?
उ.शिक्षण, आरोग्य सेवा आणि दैनंदिन दळणवळणावर (Transport) थेट परिणाम झाला आहे. एस.टी. बससेवा गावात पोहोचत नाही आणि उच्च शिक्षणासाठी विद्यार्थ्यांना जीवावर उदार होऊन प्रवास करावा लागतो.
प्र. मेंगडेवाडी येथील रस्त्याच्या मागणीसाठी काय प्रयत्न केले गेले आहेत?
उ. गावकऱ्यांनी यापूर्वी जलसमाधी आंदोलन, रास्ता रोको आंदोलन केले आहेत आणि लोकप्रतिनिधी व मंत्र्यांकडे सातत्याने मागणी केली आहे. मात्र, केवळ आश्वासने मिळाली आहेत.
प्र. गावकऱ्यांनी आता कोणता इशारा दिला आहे?
उ. रस्त्याचे काम त्वरित सुरू न झाल्यास, राष्ट्रीय महामार्गावर मोठे ‘रास्ता रोको’ आंदोलन करण्याचा इशारा सामाजिक कार्यकर्ते डॉ. गणेश ढवळे यांनी दिला आहे.